logistyka.net.pl - wortal logistyczny | logistyka | e-logistyka | TSL

PARTNER PORTALU:

A+ A A-

Zapasy w przedsiębiorstwie rolniczym - konieczność czy zapobiegliwość

Oceń ten artykuł
(1 Głosuj)

Rolnictwo jako branża od początku lat 90. XX wieku przeszło wiele zmian strukturalnych. Jedną z istotniejszych była zmiana relacji przedsiębiorstw rolniczych do otoczenia, polegająca głównie na otwartości rynków zaopatrzenia jak i również rynków zbytu [Wasilewski 2004]. Zmniejszona częstokroć żywotność produktów spowodowana ich szybkim starzeniem się, konieczność skracania cykli produkcyjnych oraz rosnący popyt na towary wysoko wartościowe stawiają wygórowane wymagania rynku rządzonego przez konsumenta [Gołembska 1999]. Doprowadziło to do konieczności optymalizacji w procesie zarządzania, szczególnie procesami przepływu towarów i informacji. Odpowiednie sterowanie tymi procesami powinno dawać odpowiedź na częste pytania, jakie zadaje sobie producent: co? komu? gdzie? kiedy? ile? jak?

Rolnictwo jako branża od początku lat 90. XX wieku przeszło wiele zmian strukturalnych. Jedną z istotniejszych była zmiana relacji przedsiębiorstw rolniczych do otoczenia, polegająca głównie na otwartości rynków zaopatrzenia jak i również rynków zbytu [Wasilewski 2004]. Zmniejszona częstokroć żywotność produktów spowodowana ich szybkim starzeniem się, konieczność skracania cykli produkcyjnych oraz rosnący popyt na towary wysoko wartościowe stawiają wygórowane wymagania rynku rządzonego przez konsumenta [Gołembska 1999]. Doprowadziło to do konieczności optymalizacji w procesie zarządzania, szczególnie procesami przepływu towarów i informacji. Odpowiednie sterowanie tymi procesami powinno dawać odpowiedź na częste pytania, jakie zadaje sobie producent: co? komu? gdzie? kiedy? ile? jak?

 
Procesom logistycznym przebiegającym wewnątrz przedsiębiorstw, jak również między nimi, obejmującym przepływy środków produkcji, produkcji w toku oraz produktów gotowych zawsze towarzyszą zapasy. Poziom ich i struktura uwarunkowane są wieloma czynnikami, zarówno wewnętrznymi jak i zewnętrznymi. Jak zauważa Dębski [1996], Pietraszewski [1995] czy też Skowronek i Sariusz-Wolski [1995], zapasy w dużym stopniu decydują o poziomie kosztów logistyki w przedsiębiorstwie i dlatego też ich wielkość powinna być gospodarczo i ekonomicznie uzasadniona. Konieczność utrzymania zapasów wiąże się również z zapewnieniem ciągłości procesów produkcyjnych, ciągłością sprzedaży (na przykład w sieciach marketów), zabezpieczeniem przed zmianami cen zarówno surowców jak i produktów, jak również utrzymaniem odpowiedniej jakości wytworzonych produktów. Dla tak funkcjonującego w przedsiębiorstwie systemu zaopatrzenia i zbytu konieczne jest posiadanie odpowiedniej infrastruktury logistycznej [Kowalski, Tabor 2003; Kuboń 2008]. Ale oprócz infrastruktury, aby racjonalnie gospodarować zapasami producenci rolni powinni posiadać odpowiedni poziom wiedzy na temat gospodarki zapasami oraz świadomość potrzeby ich optymalizacji.

 
Na podstawie przedstawionych rozważań nasuwa się pytanie: czy zapasy w przedsiębiorstwach rolniczych to konieczność czy tylko zapobiegliwość ich właścicieli? Próbą odpowiedzi na to pytanie były badania przeprowadzone w 30 przedsiębiorstwach rolniczych położonych w rejonie Polski Południowej. Przedsiębiorstwa podzielono w zależności od wielkości powierzchni produkcyjnej oraz odległości od rynków zaopatrzenia i zbytu na następujące grupy:
 
a) w zależności od powierzchni produkcyjnej: Grupa A (od 1 do 5 ha), Grupa B (od 5,01 do 10 ha), Grupa C (od 10,01 do 15 ha),
b) w zależności od odległości od rynków zaopatrzenia: Grupa D (do 2 km), Grupa E (od 2,01 do 5 km), Grupa F (powyżej 5 km),
c) w zależności od odległości od rynków zbytu: Grupa G (do 1 km), Grupa H (od 1,01 do 2 km), Grupa I (powyżej 2 km).

 
Poziom, struktura i magazynowanie zapasów
Zapasy utrzymywane są w różnych fazach przepływu w ramach łańcucha dostaw - od zapasów surowców i nieprzetworzonych materiałów, przez tak zwane zapasy w toku produkcji, aż do zapasów wyrobów gotowych. Zarządzanie zapasami jest prawdziwym wyzwaniem i zwykle wiąże się z wyborem określonej strategii działania [Kuboń, Tabor 2010]. Najczęściej są to działania mające na celu utrzymanie zapasów na poziomie zapewniającym normalne funkcjonowanie przedsiębiorstwa, przy minimalizacji ich poziomu ze względu na koszty utrzymania. Niekorzystnym zjawiskiem w produkcji rolniczej, sprzyjającym powstawaniu zapasów, jest zjawisko sezonowości. W rolnictwie sezonowość produkcji w przypadku zwiększonej podaży jest przyczyną gromadzenia zapasów po stronie producenta i wynika z istnienia dysproporcji pomiędzy sezonowością skupu produktów rolnych, produkcji przemysłu przetwórczego i popytem na artykuły gotowe. Zapas ten wykorzystywany jest w czasie, w którym stosunek podaży do popytu jest odwrotny [Wasilewski 2010]. Poziom zapasów w badanych obiektach kształtował się na poziomie 10,7 t ha-1 i wraz ze wzrostem powierzchni produkcyjnej oraz odległości od rynków zaopatrzenia rósł w przyjętych grupach (rysunek 1). W pierwszym przypadku odnotowano wzrost o 92,7%, a w drugim o 27,7%. Biorąc natomiast pod uwagę odległości do rynków zbytu stwierdzono, że najmniejszy poziom zapasów występował w obiektach oddalonych od rynków zbytu w odległości ponad 2 km - 8,9 t ha-1, a największy od 1,01 do 2 km - 16,3 t ha-1.
W strukturze przechowywanych zapasów przeważały produkty rolne, które stanowiły 98,5%, a pozostałe 1,5% to środki do produkcji rolniczej. Największy udział produktów rolnych w ogólnej strukturze zapasów odnotowano w przedsiębiorstwach o powierzchni 5,01-10 ha - 99,4%, a najmniejszy - 98,4% o powierzchni 10,01-15 ha. Generalnie jednak należy stwierdzić, że różnice w tym zakresie pomiędzy porównywanymi grupami obszarowymi były nieznaczne i statystycznie nieistotne. Uzyskane wyniki jednoznacznie wskazują na pewien trend w strukturze gromadzenia zapasów. Rolnicy więcej gromadzą towarów wyprodukowanych w przedsiębiorstwie, a mniej środków produkcji pozyskanych na zewnętrznych rynkach zaopatrzeniowych.

 
Artykuł pochodzi z czasopisma "Logistyka" 3/2011.
 
Ostatnio zmieniany środa, 14 marzec 2012 10:17

Z ostatniej chwili

  • 1
  • 2
  • 3

Nowa specjalność DTW Logistics - obsługa logistyczna hurtowni leków weterynaryjnych

Nowa specjalność DTW Logistics - obsługa logistyczna hurtowni leków weterynaryjnych

DTW Logistics, polski operator logistyczny specjalizujący się w logistyce kontraktowej, transporcie i spedycji międzynarodowej rozszerzył...

Solaris dostarczy kolejnych 10 autobusów elektrycznych do Miejskich Zakładów Autobusowych…

Solaris dostarczy kolejnych 10 autobusów elektrycznych do Miejskich Zakładów Autobusowych w Warszawie

Przedstawiciele Miejskich Zakładów Autobusowych w Warszawie oraz firm Solaris Bus & Coach S.A. i BZ...

IVECO uruchamia serwisy Truck Stations przy najważniejszych europejskich trasach przewozowych

IVECO uruchamia serwisy Truck Stations przy najważniejszych europejskich trasach przewozowych

IVECO rozpoczęło program akredytacyjny dla swojej sieci, który umożliwia punktom dysponującym specjalistycznym i wydajnym serwisem...

Ostatnio na forum

Ogłoszenia

Brak aktywnych ogłoszeń.

 Instytut Logistyki i Magazynowania

Logowanie

LOGOWANIE

Rejestracja

Rejestracja użytkownika
lub Anuluj