Logistyka.net.pl

Inteligentna sieć a rozwój funkcji logistyczno - dystrybucyjnej w polskiej energetyce (cz. 1)

48-51 Elektroniczna NR 4:00-00 Elektronicz NR 6 7/28/11 8:50 AM Strona 48

Elektroniczna gospodarka

Cezary Tomasz Szyjko
Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach

Inteligentna sieć a rozwój funkcji logistyczno - dystrybucyjnej w polskiej energetyce (cz. 1)
Rozwój funkcji logistyczno - dystrybucyjnej na współczesnym rynku energii wynika nie tylko ze szczególnej jej roli we wzroście wymiany towarowej i globalizacji gospodarki, lecz również z trendów przejawiających się w nowoczesnych strategiach działania przedsiębiorstw ukierunkowanych na zarządzanie całymi łańcuchami dostaw oraz nadrzędną rolę czasu we współczesnym gospodarowaniu. Konkurencyjność i innowacyjność to zjawiska szczególnie ważne w rozwoju funkcji logistyczno - dystrybucyjnej. Inteligentne sieci energetyczne stanowią unikatowy obszar, gdzie w parze z innowacyjnością i wzrostem konkurencyjności idzie ochrona środowiska. Inteligentne sieci energetyczne to kompleksowe rozwiązania energetyczne, pozwalające na łączenie, wzajemną komunikację i optymalne sterowanie rozproszonymi dotychczas elementami sieci energetycznych, służące ograniczeniu zapotrzebowania na energię. Autor szuka odpowiedzi na pytanie, jaki wpływ na logistykę będzie miało uruchomienie tych sieci? Wdrażanie nowych technologii z zakresu automatyki, telekomunikacji i informatyki w przedsiębiorstwach elektroenergetycznych, gazowniczych czy ciepłowniczych to wielka szansa na rynkowy przełom. Z drugiej strony, czy korzyści z zastosowania takich rozwiązań przewyższą koszty ich wdrożenia? Czy automatyka sterowania systemami energetycznymi przyczyni się do oszczędności w systemach logistycznych? Światowy sektor energetyczny, kluczowy dla konkurencyjności gospodarki światowej, jest w okresie bezprecedensowych zmian. Gwałtowny wzrost zapotrzebowania na energię w krajach rozwijających się będzie dominującym czynnikiem wpływającym na rozwój rynku. Niezbędność energii we wszystkich procesach gospodarczych i konsumpcji, co czyni z niej „dobro publiczne”, przesądza o tym, że racjonalizacja kosztów jej wytworzenia i fizycznej dostawy jest strategicznym wyzwaniem dla gospodarki każdego kraju. Poprawa efektywności funkcjonowania sektora energetycznego powinna skutkować względną obniżką cen energii, przy zachowaniu pewności i bezpieczeństwa jej dostaw. Tym niemniej, eksperci mówią również o „hamulcach” rozwoju rynku energii. Doświadczenia między innymi krajów europejskich (Włochy, Niemcy, Norwegia), które radykalnie reformują sektory energetyczne, dowodzą, że najskuteczniejszym sposobem wymuszającym poprawę efektywności jest wdrażanie nowoczesnych technologii.

Strategiczna rola IT
Rosnąca rola informacji we współczesnej gospodarce została uznana praktycznie przez wszystkich, zarówno praktyków, jak i teoretyków zarządzania (rysunek 1). Od wielu już lat trwa dyskusja nad strategiczną rolą technik informacyjnych (IT) w przedsiębiorstwie. W literaturze znaleźć można wiele przykładów firm, którym udało się uzyskać przewagę konkurencyjną za pomocą nowatorskiego wykorzystania IT. Powszechnie przyjęła się opinia o strategicznej roli IT i jej kluczowym znaczeniu w tworzeniu trwałej przewagi konkurencyjnej. Faktem jest, iż postęp jaki dokonuje się w obszarze IT stanowi jeden z głównych czynników zmian w sektorze energetycznym.
Zmiany na rynku energetycznym wpływają na następujące rozwiązania IT:
● gwałtowny wzrost popytu na energię
● rozwój inteligentnych sieci
● automatyzacja pomiarów, zarządzanie zużyciem energii elektrycznej
● zwiększenie efektywności energetycznej
● liberalizacja rynku energii elektrycznej
● ujednolicenia europejskiej sieci energetycznej wysokiego napięcia
● upowszechnienie odnawialnych źródeł energii.

Rys. 1. Model zarządzania lawinowym wzrostem informacji i danych. Źródło: TPA Horwath.

Dr C. T. Szyjko pracuje w Zakładzie Polityki Europejskiej w Instytucie Stosunków Międzynarodowych na Wydziale Filologiczno-Historycznym Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego Jana Kochanowskiego w Kielcach - Filia w Piotrkowie Trybunalskim (przyp. red.).
2 W. Włodarczyk, Rynkowa reforma sektora elektroenergetycznego, http://www.ure.gov.pl/portal/pl/217/1184/12Rynkowareformasektoraelektroenergetycznego.html (dostęp 20.04.2011).
3 T. Bendlewski, Znaczenie obszaru IT w kontekście wyzwań rynku energetycznego w Polsce, wystąpienie na Forum Energetycznym „Rzeczpospolitej” pt.: „Rynek energii w Polsce - perspektywy rozwoju, konkurencyjność, ceny”, 17.03.2011.
Logistyka 4/2011

48-51 Elektroniczna NR 4:00-00 Elektronicz NR 6 7/28/11 8:50 AM Strona 49

Elektroniczna gospodarka

Współczesny sektor energetyczny charakteryzuje się coraz większym tempem zmian techniki, produktów, rynków i całych branż. Menedżerowie zmuszeni są do podejmowania decyzji w warunkach rosnącej niepewności. Jednym ze źródeł tej niepewności jest, przybierający na sile, proces redefinicji granic branż, którego jedną z przyczyn jest właśnie IT.
IT w miarę swojego rozwoju postrzegana jest przez firmy jako ważne źródło sukcesu. Trudno byłoby sobie wyobrazić na przykład wdrażanie nowoczesnych metod zarządzania czy rewolucje w opomiarowaniu zużycia energii bez wsparRys. 2. Nowe wymagania dla systemów bilingowych. Źródło: Asseco Poland. cia ze strony IT. Jednak za strategiczne źródło trwałej przewagi konkurencyjnej uznać można jedynie takie zasoby, które cechuje innowacyj- energetyczna Polski do 2030 roku przedstawia strategię ność. Przykładem takich rozwiązań są technologie obsługu- państwa, mającą na celu udzielenie odpowiedzi na najważniejjące współczesne systemy bilingowe (rysunek 2). Reasumując, sze wyzwania stojące przed polską energetyką, zarówno w perwarto podkreślić, że sam fakt posiadania IT powinien być dziś spektywie krótkoterminowej, jak i w perspektywie do 2030 postrzegany przez firmy nie jako źródło przewagi konkuren- roku. Do podstawowych kierunków rozwoju polskiej energecyjnej, lecz jako konieczność konkurencyjna na globalizującym tyki zalicza się:
● poprawę efektywności energetycznej się rynku.
● wzrost bezpieczeństwa dostaw paliw i energii
● dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej
Kierunki rozwoju polskiej energetyki poprzez wprowadzenie energetyki jądrowej
W przedsiębiorstwach energetycznych mają miejsce duże ● rozwój wytwarzania odnawialnych źródeł energii, w tym biopaliw zmiany dotyczące dynamiki generowania i konsumpcji energii. Przyczyny tych zmian są różne: dyrektywy Unii Europej- ● rozwój konkurencyjnych rynków paliw i energii skiej (szczególnie dyrektywa o efektywności końcowego wy- ● ograniczenie oddziaływania energetyki na środowisko. korzystania energii i usługach energetycznych nr 2006/32/WE), dążenie do realizacji celów zawartych w pakiecie energetyczPobieżna analiza kierunków rozwoju świadczy o tym, że no - klimatycznym „3x20”, presja rządów na zwiększenie nie- w polskiej branży elektroenergetycznej zachodzą i będą zazawodności sieci energetycznych zgodnie z wymaganiami go- chodzić szybkie zmiany. Polskie środowisko energetyczne czespo dar ki XXI wie ku, prze cho dze nie na roz pro szo ne ka w najbliższym czasie ogromne wyzwanie - wprowadzenie wytwarzanie energii, a także coraz szersze zastosowanie od- w życie idei smart metering, czyli inteligentnych systemów ponawialnych źródeł energii, takich jak wiatr lub słońce. Nie bez miarowych oraz smart grid - inteligentnych sieci energetyczznaczenia jest również ogólny wzrost zużycia energii przez sys- nych. W ostatnich 10 latach znacznie wzrosła ilość produkotemy klimatyzacyjne i wiele innych urządzeń oraz zróżnico- wanej i dostarczanej energii, ale coraz większe zapotrzebowanie wanie tego zużycia w zależności od pory dnia. Aby sprostać w szczytach powoduje rosnący nacisk interesariuszy i organów tym nowym wyzwaniom, przedsiębiorstwa inwestują w nowo- regulacyjnych na efektywniejsze wykorzystywanie zasobów.
W rezultacie elektroenergetyka jest jedną z niewielu branż, czesne technologie.
Wspomniana wyżej dyrektywa narzuca na kraje członkow- w których nieograniczony wzrost zapotrzebowania zaczyna skie konkretne zmniejszenie zużycia energii do 2016 roku i by- być aktywnie hamowany. Jednym z narzędzi, za pomocą któła ona w wielu krajach UE głównym powodem podjęcia dzia- rych proponuje się przekonywać użytkowników do bardziej łań mających na celu wdrożenie systemu inteligentnego świadomego wykorzystywania energii, są inteligentne pomiaopomiarowania. Warto dodać, iż „inteligentne liczniki” obec- ry. W Polsce trwają dość intensywne przygotowania do wdronie obsługują już 30 mln gospodarstw domowych we Włoszech żenia inteligentnego opomiarowania. Ta nowa technologia oraz setki tysięcy w takich krajach, jak Szwecja, Finlandia, Ho- jest już stosowana w fabrykach i innych miejscach, gdzie zulandia, USA i Kanada. Istotnym dokumentem, określającym kie- żywa się dużo energii. Obecnie zaczyna docierać do mniejszych runki rozwoju polskiej energetyki, jest Polityka energetyczna przedsiębiorstw i gospodarstw domowych. Ruszyła Platforma
Polski do 2030 roku, która określa cele i narzędzia ich reali- Informacyjna Inteligentnego Opomiarowania - pierwsza zacji, jednocześnie zarysowując konkretny harmonogram w Polsce witryna internetowa poświęcona wdrażaniu systemu prac. Zgodnie z art. 13 - 15 Prawa Energetycznego, Polityka Smart Metering w Polsce.
Carr, N., Does IT Matter? Information Technology and the Corrosion of Competitive, Harvard Business School Publishing, Boston MA 2004, s. 23.
Już w grudniu 2008 r. Urząd Regulacji Energetyki zaprezentował studium wykonalności Smart Meteringu w Polsce. Studium zawiera analizę wszystkich aspektów związanych z wdrożeniem inteligentnego opomiarowania: koszty, sprawy techniczne, sytuację prawną i społeczno - ekonomiczną. Zarysowuje ono dodatkowo zakres prac i określa harmonogram dla pełnego wdrożenia systemu w naszym kraju. Zakłada się, iż implementacja całego systemu zajmie do 10 lat.

Logistyka 4/2011