Logistyka.net.pl

GS1 DataMatrix - więcej danych w dwuwymiarze

Anna Gawrońska-Błaszczyk
Instytut Logistyki i Magazynowania - GS Polska

GS DataMatrix - więcej danych w dwuwymiarze
20 października br. obchodziliśmy 60-lecie powstania kodu kreskowego. Tego dnia 1949 roku Woodland i Silver opatentowali prace „Urządzenia i metody klasyfikacji”. Wymyślony przed laty kod kreskowy składał się z serii kółek.
Obecnie kody kreskowe to najtańszy i najbardziej efektywny sposób kodowania danych dla celów ADC. Najbardziej rozpowszechnione w handlu, z każdym dniem zyskują coraz większą liczbę użytkowników w innych sektorach gospodarczych. Jednak kształt najbardziej popularnych liniowych kodów kreskowych na przestrzeni lat przybrał postać równoległych kresek i spacji.
Kody kreskowe, które zrewolucjonizowały i zautomatyzowały handel detaliczny i hurtowy wiele lat temu, stały się bardzo popularne w innych branżach. Z czasem jednak ich użytkownicy zaczęli odczuwać ograniczenia, wynikające z budowy kodów i możliwej do zakodowania w ich postaci liczby danych. Dla przykładu, kod kreskowy EAN-13, odczytywany w punktach kasowych, pozwala na zakodowanie wyłącznie numeru identyfikacyjnego produktu. Nie ma jednak możliwości technicznej, aby w postaci tego kodu przedstawić dodatkowe informacje, na przykład datę ważności czy numer partii produkcyjnej. Z kolei kod kreskowy GS1-128, który dzięki wykorzystaniu tak zwanych Identyfikatorów Zastosowania umożliwia kodowanie różnorodnych zestawów danych, okazuje się często zbyt duży z punktu widzenia niektórych sektorów. Niemożliwe jest na przykład umieszczenie tej symboliki na bardzo małych produktach.
Odpowiedzią na tego typu problemu jest nowa - dwuwymiarowa - symbolika kodowa: GS DataMatrix. GS DataMatrix jest symboliką przeznaczoną do stosowania w ramach systemu GS i zgodnie z jego zasadami: strukturą i formatem danych. Kody kreskowe GS DataMatrix mogą być drukowane w postaci symboli kwadratowych lub prostokątnych, złożonych z niezależnych modułów w granicach wzoru pozycjonującego w kształcie litery „L”. Symbol umożliwia kodowanie dużej liczby danych na stosunkowo małej powierzchni, w porównaniu z tradycyjnymi kodami liniowymi. Z tego powodu symbolika ta zyskuje coraz większą popularność w takich branżach, jak: lotnictwo, farmacja, wojsko, produkcja urządzeń medycznych. Należy jednak pamiętać, że do odczytu i dekodowania tej symboliki wykorzystywane są skanery obrazu dwuwymiarowego lub systemy wizyjne.
Logistyka 6/2009

Kody dwuwymiarowe są obecnie stosowane na jednostkach o małej powierzchni na oznaczenie produktu, na przykład w ochronie zdrowia. Dotyczy to produktów, które nie przechodzą przez punkty sprzedaży detalicznej, a także tych, wobec których istnieje konieczność śledzenia w procesie produkcji. Kody dwuwymiarowe pozwalają na zakodowanie różnych zestawów danych dzięki wykorzystaniu wzmiankowanych wcześniej Identyfikatorów Zastosowania, które unikalnie identyfikują zarówno sam produkt, a także dane dodatkowe, ich format i znaczenie. W ramach systemu
GS istnieje ponad 100 takich Identyfikatorów, które pozwalają zakodować: datę ważności, numer partii produkcyjnej, numery lokalizacyjne, a także inne dane w postaci jednego symbolu o bardzo małej powierzchni.

Dlaczego warto stosować nowy standard
Kody GS DataMatrix nie zastąpią innych symbolik systemu GS. Każde użycie kodu GS DataMatrix powinno być zgodne z wytycznymi systemu GS i ograniczone do zastosowań zdefiniowanych przez system GS dla kodu dwuwymiarowego. Zastosowanie nowej symboliki w ramach wybranych obszarów pozwoli ich użytkownikom na osiągniecie wielu korzyści.
Kody kreskowe GS DataMatrix gwarantują dużo większe zagęszczenie informacji w stosunku do tradycyjnych kodów jednowymiarowych, co umożliwia zamieszczenie olbrzymiej liczby danych na bardzo małej powierzchni.

Ponadto, symbole GS DataMatrix wykorzystują wyszukane algorytmy korygowania błędów, co umożliwia odczyt kodów częściowo zniszczonych. Oznacza to, że jakość wydruku i kontrast odgrywają mniejszą rolę, niż w przypadku kodów liniowych czy złożonych. Wykorzystanie algorytmu umożliwia rekonstrukcję do 20% zniszczonych znaków, podczas gdy tradycyjne kody kreskowe nie posiadają żadnej możliwości korygowania błędów.
Symbole GS DataMatrix nadają się do prawie wszystkich procesów wydruku: od offsetu do wydruku termotransferowego, a nawet bezpośredniego znakowania przy użyciu drukarek atramentowych lub laserowych. Symbol jest możliwy do odczytania w sposób wielokierunkowy, nawet przy bardzo niskim kontraście. Wyklucza to konieczność dobierania właściwego położenia kodu przed jego odczytem.

Do wyżej wymienionych korzyści, wynikających z budowy samego kodu, dochodzą również inne. Te ostatnie są skutkiem możliwości kodowania różnych zestawów danych w postaci jednego symbolu. Jeżeli wszyscy partnerzy w łańcuchu dostaw posługują się takimi oznaczeniami, mają oni automatyczny dostęp do aktualnych danych na temat miejsca wytworzenia produktu, jego partii produkcyjnej czy też daty ważności. Dzięki temu mają pewność, że produkt, będący przedmiotem transakcji, jest produktem autentycznym. Ponadto rzetelna wiedza, do której dostęp jest bardzo szybki, sprawia, że w przypadku konieczności wycofania z rynku konkretnej partii produktów, można tę partię szybko i efektywnie określić i wyodrębnić, a następnie dokonać jej wycofania.
Ze względu na wszystkie wymienione korzyści nowe kody kreskowe zyskują coraz większe rzesze zwolenników, zwłaszcza w branży farmaceutycznej i szpitalnej. Należy jednak pamiętać o tym, że wymierne korzyści są możliwe do osiągnięcia dopiero w sytuacji, gdy wszyscy partnerzy w łańcuchu dostaw posługują się tymi samymi oznaczeniami.
W tym celu należy podjąć kroki na rzecz obustronnych uzgodnień pomiędzy partnerami.

Plany wdrożeniowe w branży farmaceutycznej
Zalety stosowania nowej symboliki zostały dostrzeżone przez decydentów wielu krajów. Stopniowo mają miejsce zmiany legislacyjne, które będą skutkowały powszechnym wykorzystaniem kodów GS DataMatrix w wybranych branżach i w określonych obszarach. Już teraz firmy z wybranych krajów żądają od swoich partnerów dostaw oznaczonych za pomocą GS DataMatrix, co jest zgodne z obowiązującymi w tych krajach wymogami prawnymi. Obecnie ta symbolika

P

R
N

U
jest rekomendowana do stosowania przez takie stowarzyszenia, jak EUCOMED (zrzeszające producentów sprzętu medycznego w Europie) oraz EFPIA (zrzeszającego producentów produktów farmaceutycznych w Europie).
EFPIA we współpracy z GS podjęła działania mające na celu implementację wspólnych dla wszystkich krajów europejskich metod identyfikacji i weryfikacji produktów farmaceutycznych, znajdujących się w obrocie towarowym. Celem jest stosowanie uzgodnionych zestawów danych w jednolitej symbolice: dwuwymiarowych kodach kreskowych GS
DataMatrix.
Ponadto EFPIA prowadzi działania, mające na celu wprowadzenie stosownych regulacji prawnych na terenie Unii Europejskiej. Obecnie istnieje już wersja robocza odpowiedniej dyrektywy unijnej, zgodnie z którą każda firma producencka na terenie UE będzie musiała dołożyć wszelkich starań, aby zwiększyć kontrolę nad łańcuchem dostaw poprzez:
● możliwość automatycznego śledzenia ruchu i pochodzenia produktów w łańcuchu dostaw
● zagwarantowanie autentyczności wprowadzanych do obrotu produktów.
Wybrane kraje europejskie są w trakcie działań legislacyjnych, mających na celu wprowadzenie symboliki GS DataMatrix na opakowania produktów farmaceutycznych. Do tych krajów należą: Francja i Turcja. Inne kraje rozważają możliwość włączenia się do wspólnego projektu; są to:
Niemcy, Włochy, Serbia i Hiszpania.
Biorąc pod uwagę powyższe działania, jak i plany legislacyjne w ramach UE, osiągnięcie masy krytycznej do masowych wdrożeń nowej symboliki w ramach Unii Europejskiej wydaje się kwestią niezbyt odległą, która wkrótce dotknie także Polskę.

M
R

A

T

A

Zamawiam prenumeratę roczną / półroczną dwumiesięcznika „LOGISTYKA” począwszy od nr ....... / 2010 w ilości ..... egz. każdego numeru. Cena 1 egz. wynosi 20 zł: cena prenumeraty rocznej redakcyjnej 108 zł.
Dla uczniów, szkół, studentów i członków Polskiego Towarzystwa Logistycznego 16 zł; cena prenumeraty rocznej 96 zł.
❏ Przysługuje mi zniżka uczniowska, studencka, dostarczę kopię legitymacji.
❏ Przysługuje mi zniżka z tytułu członkostwa PTL.
Proszę o wystawienie faktury dla:

Warunki realizacji zamówienia:
firma lub osoba ................................................................... ul. ........................................... NIP .................................... kod .................. miejscowość .............................................. osoba zamawiająca ............................................................. kontakt tel./e-mail ............................................................... branża ................................................................................

1. Zamówienie prosimy dostarczyć (faks, e-mail, www, list) na nasz adres.
2. Prosimy dokonać przedpłaty pełnej kwoty na poniższe konto.
3. Fakturę VAT prześlemy po wpłynięciu należności.
4. Podmioty gospodarcze mogą otrzymać zaliczkową fakturę proforma.
Proszę przysłać / przefaksować fakturę proforma ❏

Data

Miejsce na korespondencję:

Podpis

Instytut Logistyki i Magazynowania ul. Estkowskiego 6; 61-755 Poznań tel. (061) 850 49 24; faks (061) 852 63 76
Bank Zachodni WBK SA 6 O/Poznań 39 1090 1362 0000 0000 3601 7908 prenumerata: www.czasopismologistyka.pl; agnieszka.piter@ilim.poznan.pl
Adres redakcji:

Logistyka 6/2009