Logistyka.net.pl

Dlaczego warto stosować rozwiązania oparte o standardy GS1 w zakresie identyfikowalności?

53-69 Uslugi NR 4 - 2013:00-00 Uslugi NR 6 8/26/13 10:03 AM Strona 53

Usługi logistyczne

Grzegorz Sokołowski
Instytut Logistyki i Magazynowania - GS Polska

Dlaczego warto stosować rozwiązania oparte o standardy
GS w zakresie identyfikowalności?
Traceability, znane w nomenklaturze polskich przepisów i norm jako identyfikowalność, to zdolność śledzenia (odtworzenia historii) przepływu dóbr w łańcuchach i sieciach dostaw wraz z rejestracją parametrów  identyfikujących te dobra oraz wszystkie lokalizacje objęte przepływem. Zapewnienie bezpieczeństwa dostarczanych na rynek produktów wiąże się z rejestrowaniem i gromadzeniem danych na ich temat na każdym etapie łańcucha dostaw żywności, a więc na poziomie każdego z przedsiębiorstw biorących udział w tym łańcuchu.

Słowo wstępu…
Na przestrzeni kilku ostatnich lat coraz częściej docierają do nas informacje medialne na temat awaryjnych wycofań niebezpiecznych produktów znajdujących się na rynku. Wystarczy wspomnieć o niedawnej „aferze alkoholowej”, mięsnej (zafałszowane mięso wołowe) czy nieco wcześniejszych: solnej i jajecznej.
Za śledzenie pochodzenia żywności odpowiedzialni są wszyscy uczestnicy łańcucha dostaw - dostawcy, producenci, dystrybutorzy, sieci detaliczne, sklepy, ale również firmy transportowe i operatorzy logistyczni, ponieważ w każdym miejscu łańcucha może dojść do zakażenia lub zepsucia żywności. Istotą śledzenia ruchu i pochodzenia (ang. traceability) jest możliwość monitorowania danego produktu (partii produkcyjnej) na każdym etapie łańcucha dostaw, czyli możliwość uzyskania danych z poprzedniego etapu łańcucha (od kogo i co otrzymano) i jednocześnie dostarczenia informacji do następnego etapu (do kogo i co wysłano).
menta, podmiot ma obowiązek go o tym jednostek i przepływu informacji, posiapoinformować i w razie konieczności ode- da niezbędne narzędzia pozwalające brać. spełnić wymagania związane z identyfikowalnością zarówno w przedsiębiorZ punktu widzenia legislacji najważniej- stwie, jak i całym łańcuchu. W ramach sze regulacje prawne dotyczące traceabi- systemu GS działają narzędzia umożlility można znaleźć w Ustawie z 25 sierp- wiające realizację następujących funkcji: nia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności ● jednoznaczną identyfikację obiektów przemieszczanych w łańcuchach doi żywienia, a w odniesieniu do prawa UE staw
- w Rozporządzeniu WE 178/2002. Poza tym, najważniejsze wymagania prawne, ● automatyczne przechwytywanie i idenktóre już obowiązują, to: tyfikowanie danych o towarach i ładun● Rozporządzenie UE 1224/2009 i rozkach przemieszczanych w łańcuchu porządzenie wykonawcze 404/2011 dostaw dla branży rybnej, które wprowadziło ● współdzielenie się informacją o towaobowiązek związany z traceability rach i ładunkach, a także wszelkich zdaod 1 stycznia 2013 roku rzeniach z nimi związanych, z pozosta● Roz po rzą dze nie UE 1223/2009 dla łymi uczestnikami łańcucha dostaw. branży kosmetycznej, które zaczęło
Na ich podstawie wypracowano szereg obowiązywać od lipca 2013 roku. wytycznych i dobrych praktyk, które z powodzeniem funkcjonują jako gotowe
W czym tkwi problem? rozwiązania do implementacji w różDlaczego dla branży żywnościowej, nych branżach. Przykładem takiego rozżywieniowej i dla nowych branż, na któ- wiązania jest Globalny Standard Traceabirych od niedawna spoczywa obowiązek lity (GS GTS), który definiuje zasady identyfikowalności pomimo zdefiniowa- i wymagania, jakie należy spełnić przy pronych w aktach prawnych wymogów, sta- jektowaniu i wdrażaniu systemów idennowi wciąż problem prowadzenie prawi- tyfikowalności. dłowego systemu traceability? Skutkuje to tym, że w chwili awaryjnego wycofaBiorąc pod uwagę kilka lat badań pronia towarów z rynku firmy: wadzonych zarówno w Polsce, jak i w gru● nie mogą w pełni wycofać określonej pach międzynarodowych GS, a także repartii produkcyjnej (ze wszystkich lo- alizując wiele projektów doradczych i wdrożeniowych odnośnie systemów kalizacji)
● nie potrafią jednoznacznie wskazać źrótraceability w przedsiębiorstwach, zarydła problemu, przez co istnieje często zykować można sformułowanie następukonieczność wycofania szerszego asor- jącej tezy: o poziomie jakości systemu tratymentu (więcej niż jedna partia pro- ceability w firmie świadczy efektywność działań wynikających ze skutecznego dukcyjna)
● zbyt długo wycofują towar z rynku, ze wycofania towarów z rynku. Idąc dalej: im względu na problemy w przepływie in- lepsze systemy traceability stosują firmy formacji pomiędzy uczestnikami łańcu- w ramach danego łańcucha dostaw, tym cha dostaw. większe bezpieczeństwo można uzyskać w całym łańcuchu.

Przepisy nakładają na podmioty obowiązek wycofania wyrobów spożywczych niezgodnych z wymaganiami bez- Jak to rozwiązać? pieczeństwa oraz powiadamianie o tym
Dwie najważniejsze zasady, na których fakcie właściwych władz. W przypadku, System GS, posługujący się globalny- system traceability w firmie powinien się gdy produkt mógł już dotrzeć do konsu- mi standardami w zakresie oznaczania opierać, to:

Logistyka 4/2013
53-69 Uslugi NR 4 - 2013:00-00 Uslugi NR 6 8/26/13 10:03 AM Strona 54

Usługi logistyczne




jednoznaczny sposób identyfikacji zarówno dóbr przychodzących, jak i wychodzących, ale także partnerów handlowych efektywny sposób komunikacji z otoczeniem, a więc partnerami handlowy-
nad 20 organizacjach Krajowych GS prowadzone są prace nad uruchomieniem usługi Recall lokalnie.
W USA jest już ponad 1 000 użytkowników korzystających z usługi Recall, fikowalności i w chwili wycofywania towarów nie są w stanie odtworzyć potrzebnych informacji

zarządzanie partią produkcyjną - często stosuje się zapisy odnośnie systemu identyfikowalności w oddzielnych arkuszach, aplikacjach - nie jest to sposób ułatwiający i przyspieszający pracę, a wręcz przeciwnie


wycofanie produktów po numerze partii produkcyjnej - często w kanałach tradycyjnych, gdy odbiorcami finalnymi są mikro firmy, inicjator zgłoszenia wycofania może bazować tylko na swoich danych, a nie danych odbiorcy


brak kontroli statusów wycofania produktów z łańcucha dostaw - informacja typu: co i skąd zostało aktualnie wycofane; problem wynika z faktu, że nie wszyscy uczestnicy łańcucha utrzymują informację o partii produkcyjnej obszar identyfikacji - obecnie firmy w Polsce wykorzystują globalne standardy tylko do oznaczania asortymentu, ewentualnie partnerów handlowych; przy zastosowaniu standardów
GS możliwe jest zautomatyzowanie procesów w łańcuchu dostaw, na przykład automatyczne pobieranie danych z etykiety logistycznej przy wydaniu / przyjęciu towarów, wymiana elektronicznych komunikatów pomiędzy systemami partnerów handlowych.



Rys. 1. Diagram działania usługi Recall oferowanej przez GS.
mi i instytucjami nadzorującymi bezpieczeństwo żywności na rynku (między innymi: Główny Inspektorat Sanitarny, Główny Inspektorat Weterynaryjny).
a wśród nich są najwięksi producenci, jak na przykład PepsiCo. Około 90% użytkowników stanowią producenci i dostawcy do detalicznych sieci handlowych, a 10% to właśnie detaliści. Usługa Recall stosowaDzięki spełnieniu powyższych zasad fir- na jest w podobnych proporcjach również ma może efektywnie realizować proces w innych krajach. wycofania lub nakazu zwrotu z rynku. To z kolei jest najważniejszy element systemu traceability - możliwość szybkiego Podsumowanie i sprawnego wycofania towaru z rynku.
Nie ma systemów idealnych, służących
By wdrożyć procesy śledzenia ruchu wspieraniu procesu identyfikowalności i pochodzenia produktów w łańcuchach w całym łańcuchu dostaw, ale jeżeli stodostaw, wszyscy partnerzy powinni sto- sowane są systemy oparte o rozwiązania sować systemy identyfikacji przepływu sprawdzone na rynku i standardowe, to dóbr. Organizacja GS ratyfikowała no- można uzyskać zadowalające efekty. Szuwy globalny standard: GS Global Product kając przyczyn występowania probleRecall, który dotyczy awaryjnego wyco- mów związanych z identyfikowalnością, fania produktów z rynku. Jego implemen- można wyspecyfikować najważniejsze tacja służy głównie zarządzaniu procesem z nich: wycofania wadliwej lub niebezpiecznej żywności, farmaceutyków lub innych ● zanikanie informacji o partii produkgroźnych dla klientów produktów znajcyjnej w łańcuchu dostaw, a tym sadujących się w obrocie. Na podstawie mym brak możliwości śledzenia partii produkcyjnej w całym łańcuchu standardu GS Global Product Recall, między innymi w USA, Australii, Kanadzie, Nodostaw - problem pojawiający się szczególnie często w kanale tradycyjwej Zelandii zbudowano i wdrożono platformy umożliwiające efektywne wynym, w sektorze MSP; firmy nie ewicofanie towarów z rynku. Przy tym w podencjonują wszystkich danych identy-
Logistyka 4/2013

Instytut Logistyki i Magazynowania (ILiM) GS Polska wspiera od wielu lat polskie firmy w obszarze traceability, oferując między innymi audyty, które są do brym na rzę dziem dia gno zu ją cym przedsiębiorstwo, czy spełnia wymogi i w jaki sposób można zwiększyć efektywność systemu traceability w przedsiębiorstwie. Poza tym ILiM przewodniczy pracom grup roboczych zajmujących się problematyką traceability i recall.
Wszystkich zainteresowanych zachęcamy do współpracy i kontaktu.

Zapraszamy do śledzenia informacji na ten temat zarówno na stronie www.gs1pl.org jak i innych mediach elektronicznych oraz tradycyjnych.