Grupa znaków manipulacyjnych odgrywa szczególną rolę w zachowaniu jakości towarów podczas realizacji łańcucha dostaw. Określa personelowi biorącemu udział w obsłudze poszczególnych ogniw łańcucha dostaw sposób postępowania z towarem, aby cechy jakościowe produktu nie uległy pogorszeniu.

Wśród znaków manipulacyjnych wskazać można znaki związane z warunkami:

• przemieszczania opakowania transportowego z zawartością,
• przechowywania, które w zasadzie bardziej dotyczą zawartości (towaru) niż samego opakowania.

Do znaków związanych z warunkami przemieszczania zaliczyć należy:

Znak "Ostrożnie kruche" - rys.1 - umieszczany na opakowaniach zawierających towary kruche, tłukące się, ulegające uszkodzeniom przy wstrząsach i uderzeniach.

Znak "Hakiem bezpośrednio nie zaczepiać" - rys. 2 - umieszczany na opakowaniach, których nie należy podnosić i przemieszczać zaczepionych bezpośrednio na haku, gdyż uszkodzenie opakowania hakiem spowoduje zepsucie lub ubytek zawartości.

Znak "Góra nie przewracać" - rys. 3 umieszczany na opakowaniach transportowych, których odwrócenie może spowodować uszkodzenie opakowań lub zawartości. Znak ten wymusza zachowanie podczas transportu, składowania i manipulacji stałego położenia (strzałki skierowane ku górze).

Znak "Miejsce zakładania zawiesi" - rys. 4 - umieszczany na opakowaniach transportowych w miejscach, w których należy zakładać zawiesia, gdyż założenie ich w innym miejscu jest niebezpieczne lub prowadzi do uszkodzenia zawartości.

Znak "Środek ciężkości" - rys. 5- umieszczany jest na opakowaniach transportowych, których środek ciężkości nie znajduje się na pionowej osi geometrycznej i położony jest powyżej połowy wysokości, a także gdy wysokość opakowania jest większa niż 1 m. Położenie znaku na opakowaniach należy uwzględniać podczas ich rozmieszczania w środkach transportu oraz w trakcie manipulacji.

Znak "Nie podnosić wózkiem" - rys. 6 umieszczany na opakowaniach w miejscach, w których nie należy stosować ręcznych wózków, ponieważ spowoduje to uszkodzenie samych opakowań, bądź ich zawartości.

Znak "Ograniczenie piętrzenia" - rys. 7 - umieszczany na opakowaniach, dla których łączna masa spiętrzonych opakowań nie powinna przekraczać wartości podanej na znaku, gdyż nie pozwalają na to jego własności wytrzymałościowe i zawartość.

Znak "Dopuszczalne warstwy piętrzenia" - rys. 8 - umieszczany na opakowaniach, dla których liczba warstw piętrzenia podczas składowania lub transportu jest ograniczona. Znak ten należy stosować wspólnie ze znakiem przedstawionym w pkt. 7 lub samodzielnie, ale wówczas znak powinien określać maksymalną liczbę warstw piętrzenia.

Znak " Tu chwytać" - rys. 9 - umieszczany na opakowaniach w celu wskazania miejsc, w których należy chwytać opakowanie podczas manipulacji.

Znak "Podnosić bezpośrednio za ładunek" - rys. l0 - umieszczany na opakowaniach, które podnosi się, zaczepiając zawiesie bezpośrednio o ładunek.

Znak "Nie przemieszczać przez toczenie" - rys. 11 - umieszczany na opakowaniach, które ze względu na zawartość nie powinny być przemieszczane przez toczenie.

Znak "Tu otwierać" - rys. 12 umieszczany na opakowaniach transportowych w miejscu, w którym należy je otwierać, aby dotrzeć do zawartości.

Do znaków związanych z warunkami przechowywania zaliczyć należy:

Znak "Chronić przed nagrzaniem (ciepłem)" - rys. 13 umieszczany na opakowaniach, w przypadkach gdy oddziaływanie podwyższonej temperatury spowoduje uszkodzenie lub zmiany właściwości opakowań, bądź ich zawartości. Jednocześnie znak informuje o tym, że opakowanie podczas transportu i składowania nie powinno się znajdować w ciepłych pomieszczeniach, blisko źródeł ciepła i być narażone na bezpośrednie nasłonecznienie.

Znak "Chronić przed wilgocią" - rys. 14 - umieszczany na opakowaniach, które powinny być chronione przed wilgocią, a tym samym nie mogą być przewożone na odkrytych środkach transportu bez zabezpieczenia i składowane na otwartych przestrzeniach bez podkładek.

Znaki "Przestrzegać zakres temperatury" - rys. 15- umieszczane wraz z graniczną wartością lub wartościami temperatury na opakowaniach, których zawartość podczas transportu i składowania może ulec zniszczeniu, jeżeli znajdą się w temperaturze wykraczającej poza granice określone na znaku.

Znak "Opakowanie hermetyczne" - rys. 16 umieszczany na opakowaniach, które w celu zabezpieczenia zawartości zostały zamknięte hermetycznie i w czasie transportu, a w czasie składowania stosuje się wobec nich zakaz otwierania.

Znak "Chronić przed promieniowaniem" - rys. 17 umieszczany na opakowaniach, których zawartość jest wrażliwa na promieniowanie, zmieniające jej właściwości.

Znak "Produkt szybko psujący się" - rys. 18 - umieszczany na opakowaniach, których zawartość w całym łańcuchu dostaw nie powinna znajdować się zbyt długo pod wpływem wysokiej lub niskiej temperatury, a w celu ochrony wymagane są odpowiednie środki zaradcze (np. sztuczne chłodzenie, przewietrzanie, zachowanie zasady FIFO) oraz wobec których obowiązuje priorytet podczas transportu i prac przeładunkowych.

Znak "Żywe zwierzęta" - rys. 19 umieszczany na opakowaniach z żywymi zwierzętami, w celu zapewnienia im odpowiednich warunków podczas transportu.

Wielkość nanoszonych znaków manipulacyjnych nie jest również dowolna. Wymiary znaków manipulacyjnych określono w PN-85/O-79252. Znaki przedstawione na rys. 1-3, 5 i 7-19 nanoszone bezpośrednio na opakowania podano w tablicy 1, natomiast dla widocznych na rys. 4 i 6 podano w tablicy 2.

Tablica 1

W sytuacji, kiedy opakowanie transportowe posiada nietypowy stosunek długości do szerokości lub do wysokości, dopuszczalne jest stosowanie znaków o jedną wielkość mniejszych. Jeżeli natomiast znaki nanoszone są na opakowanie w postaci nalepek, to ich wymiary powinny być zgodne z wymiarami znaków podanych w tablicy 1. Znaki na nalepkach powinny być umieszczone 5-7 mm od brzegu nalepki.

Tablica 2

Znaki za: Polska Norma